Bilgi Aktarımından Ahlâkî Farkındalığa: Hârezmî Eğitim Modeli Çerçevesinde Akran Zorbalığı Üzerine Öğrenci ve Ebeveyn Görüşleri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20703926Anahtar Kelimeler:
Hârezmî Eğitim Modeli, Akran Zorbalığı, Bilgi Aktarımı, Ahlakî Farkındalık, Sosyal-Dijital AktarımÖzet
Bu araştırmanın amacı, Hârezmî eğitim modeli kapsamında yürütülen akran zorbalığı farkındalık çalışmalarına ilişkin ortaokul 6. sınıf öğrencileri ile ebeveynlerinin görüşlerini belirlemektir. Nitel araştırma modelinde tasarlanan çalışma, katılımcıların uygulama sürecine ilişkin deneyimlerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Hârezmî eğitim modeline katılan 30 öğrenci ve 25 ebeveyn oluşturmaktadır. Uygulama sürecinde öğrenciler akran zorbalığı, empati, grup çalışması, problem çözme ve Web 2.0 araçlarının kullanımı gibi konularda disiplinlerarası etkinliklere katılmıştır. Veriler, öğrenci ve ebeveynler için ayrı hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanmış, uygulama sonrasında elde edilmiştir. Bulgular, Hârezmî eğitim modelinin öğrencilerin grup çalışması, problem çözme, dijital araç kullanımı ve akran zorbalığı farkındalığını geliştirdiğini göstermektedir. Model, yalnızca bir öğretim uygulaması değil, sistematik düşünme ve problem çözme yaklaşımının günümüz eğitimine yansıması olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca akran zorbalığıyla mücadelede etkili olduğu ve okul-aile etkileşimini güçlendirdiği katılımcı görüşlerinde ortaya çıkmıştır. Araştırma, farkındalığı bilgi, ahlâkî tutum ve dijital temsil bağlamlarında ele almaktadır.
Referanslar
Arslan, Sevda Özdinçer ve Savaşer, Sevim. “Okulda zorbalık” Milli Eğitim Dergisi, 39, Sayı 184 (2009): 218-227.
Ayas, Tuncay ve Pişkin Metin. “Lise Öğrencileri Arasındaki Zorbalık Olaylarının Cinsiyet, Sınıf Düzeyi ve Okul Türü Bakımından İncelenmesi”. İlköğretim Online 10, Sayı 2 (2011): 552-553. https://izlik.org/JA83XD44LW.
Aydoğdu, Mustafa ve Kesercioğlu, Teoman. İlköğretimde Fen ve Teknoloji Öğretimi. Ankara: Anı Yayıncılık, 2005.
Baysal, Z. Nurdan ve Korucu Çimşir, Serap. “5. sınıf öğrencilerinin kişilerarası sorunlarına gösterdikleri tepkilerin değerlendirilmesi” Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 32 (2010): 65-74.
Burnukara, Pınar ve Uçanok, Zehra. “İlk ve orta ergenlikte akran zorbalığı: Gerçekleştiği yerler ve baş etme yolları” Türk Psikoloji Yazıları 15, Sayı 29 (2012): 68-82.
Çimşir Serap ve Baysal Zeliha Nurdan. “Marmara Üç Aşamalı Bilişsel Karar Verme Becerilerini Geliştirme Modeli’nin Akademik Başarısı Düşük İlkokul Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Problem Çözme Becerisine Etkisi”, Journal of Education, Theory and Practical Research 5, sy. 3, (2019): 337-351. https://izlik.org/JA39UZ92SC
Kepenekci, Yasemin Karaman ve Çınkır, Şakir, “Bullying among Turkish high school students” Child Abuse & Neglect 30, Sayı 2 (2006): 193-204.
MEB. Hârezmî Eğitim Modeli (Zihinden Makineye Bilgisayar Bilimleri ve Disiplinlerarası Eğitim Modeli) İstanbul: İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü, 2016. https://siledvtfl.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/34/19/971504/dosyalar/2017_11/11171807_harezmi_eYitim_modeli.pdf (Erişim Tarihi: 13.05.2026)
MEB. Bilimsel Araştırmaya Akademik Yazmaya Giriş Teorik Temeller (El Kitabı). T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara: 2025.
Olweus, Dan. The natüre of school bullying: A cross national perspective. ed. Sweden. In P. K. Smith, Y. Morita, J. Junger- Tas, D. Olweus, R. Catalano & P. Slee, Routledge: 1999.
Olweus, Dan. Bullying At School. What We Know And What We Can Do. 24. Baskı, Black well Publishing Ltd.: 2005.
Ken, Rigby. “What harm does bullying do. Presented at the Children and Crime: Victims and Offenders Conferenceconvened by the Australian Institute of Criminologyand held in Brisbane” 17-18 June 1999.
Roland, Eeling ve Munthe, Elaine (ed.), Bullying (1989): An International Perspectiveş. Routledge: Taylor & Francis Group, 1989.
Yıldırım, Ali ve Şimşek, Hasan. Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin, 2016.
Yurdakal, İbrahim Halil ve Soyuçok, Mehmet. “Sınıf Öğretmeni Adaylarının Şiddet Gören Öğrencilere Yönelik Alınacak Önlemlere ve Eğitim Uygulamalarına İlişkin Görüş ve Düşünceleri” Zeitschrift Für Die Welt Der Türken, 8, sayı 2, (2016): 285-307.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 İbrahim Halil YURDAKAL, İbrahim KARATAŞ, Emel SELÇUK
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
