Çağdaş Arap Kültüründe Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20704227Anahtar Kelimeler:
Arap Kültürü, Evliya Çelebi Seyahatnamesi, Osmanlı İmparatorluğu, Seyahat, Seyahat EdebiyatıÖzet
Ünlü Müslüman seyyahların yaptığı seyahatler arasında, 17. yüzyıl ortalarında gerçekleşen Evliya Çelebi’nin (ö.1611 İstanbul-1682 Kahire) seyahatleri, ziyaret ettiği ülkelerin sayısı, seyahatinin süresi ve içerdiği önemli bilgiler ve gözlemler açısından önemli bir yer tutmaktadır. Ancak bu eser tüm önemine rağmen, çağdaş Arap dünyasında büyük ilgi görememiş ve sahibi Evliya Çelebi de İbn Kemal (ö.1534), Ebussuud Efendi (ö.1574) ve Katip Çelebi (ö.1657) gibi diğer Osmanlı alimlerinin şöhretine ulaşamamıştır.Özellikle Katip Çelebi’nin bibliyografik çalışmalar içerisinde en önemlilerinden kabul edilen Keşfü’z-Zünuneseri oldukça yaygınlık kazanmış ve neredeyse her kütüphanede bulunur hale gelmiştir. Aynı şekilde kapsadığı zaman genişliğine ve mekân zenginliğine rağmen İbn Battuta’nın (ö.1368-69) seyahatnâme’si kadar şöhrete sahip olamamıştır. Bu eserin Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, Yunanca ve Ermenice gibi farklı dillere çevrildiği halde Arapçaya sadece birkaç cildi çevrilmiştir. Bu çalışma, büyük seyyah Evliya Çelebi’ni Seyahatname’sinin Arap kültüründeki yerine, hakkında yazılan kitaplar ve yapılan çalışmalara, Arap dünyasındaki imajına ve diğer seyahatnamelere nazaran neden daha az ilgi gördüğüne dair bir fikir vermeyi hedeflemektedir.
Referanslar
Ahmed, A. R.. Travel and Muslim Travelers. 2005.
Al-Arnaout, M.. Seyahatname Evliya Çelebi: Selections about the Albanian Lands. Alaan Publishers and Distributors, 2021.
Al-Baladhuri, A. b. Y.. Futuh al-Buldan The Conquests of the Lands’. 1988.
Al-Hassan, A. Q.. “Lights on the Journey of the Turkish Traveler Evliya Çelebi in Seyahatname in the 17th Century”. Amman: Al-Bayan Magazine 1, vol. 7, (2016): 40.
Al-Jaloudi, E.. Intellectual Transformations in the Islamic World: Transformations, 2014.
Al-Muhibbi, K. a.-A. F. A. a.-Q. A.-H. A. Overview of the Influence of the Prominent Figures of the Eleventh Century. 1867.
Al-Zirikli, K. a.-D.. Al-Alam ‘Eminent Personalities: A Biographical Dictionary of Noted Men’. 1986.
Auni, M. A. Seyahatname Egypt, Sudan, and Ethiopia. Dar Al-Kutub Wal-Watha’iq Al-Qawmiya Press, 2009.
Bartold, V.. Islamic Culture. translation by Shahid Suhrawardy. London: Oxford University Press, 2010.
Çelebi, Evliya. Evliya çelebi seyahatnamesi. c. 8, İstanbul: İkdam Matbaası, 1896.
Fahim, H.. Travel Literature. The World of Knowledge Series. 1989.
Ghaleb, Mohammed A.. “Evliya Çelebi, the Turkish Ibn Battuta.” Al-Arabi Magazine, no. 155 Kuwait, 1971.
Kahhala, U. R.. Dictionary of Authors. 1996.
Kathir, I. b. U. I.. Al-Bidaya wan-Nihaya ‘The Beginning and the End’ The Conquests of the Lands’. Vol. 3. 1997.
Zakariyya, W.. “Evliya Çelebi’s Journey in the Arab Countries”. Journal of the Arab Scientific Society in Damascus, vol. 3-4, (1932): 216–232.
Zıllioğlu, Mehmed. Tam Metin Seyahatname. c. 2–3, 1984.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Suud Yusuf AKYÜZ, Ahmet Yusuf AKYÜZ; ChatGPT (GPT-5.5, 2026)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
